Biologia

Alkaloidy Alkaloidami nazywamy substancje pochodzenia roślinnego zawierające w swym składzie azot. Większość trucizn pochodzenia roślinnego to alkaloidy. Są to substancje stałe, krystaliczne, bezbarwne i bezwonne. Rzadko się zdarza, aby roślina zawierała w swoim składzie tylko jeden alkaloid, zazwyczaj ma ich cały kompleks. Alkaloidy należą do najskuteczniejszych i najlepiej zbadanych substancji czynnych, występują we wszystkich częściach roślin, jednak ich stężenie ulega zmianom, największe jest bezpośrednio przed kwitnięciem lub zaraz na jego początku. Do tej pory poznanych zostało kilkaset alkaloidów. Najwcześniej odkryto morfinę, pochodzącą z opium. Następnie wyselekcjonowano strychninę, chininę, potem nikotynę, atropinę i kolchicynę. Do najpopularniejszych roślin, zawierających alkaloidy, należy lulek czarny, bieluń dziędzierzawa oraz pokrzyk wilcza jagoda. Zawierają przede wszystkim alkaloidy tropanowe, takie jak atropina i skolamina. Znajdują one zastosowanie w leczeniu chorób wewnętrznych oraz w okulistyce. Mają działanie rozkurczające i działają na mięśnie gładkie. Typową rośliną z tej grupy jest mak lekarski, który zawiera m.in. morfinę, narkotynę, kodeinę i narceinę. Glikozydy Glikozydy to połączenie cukrów prostych ze związkami niecukrowymi, pochodzenia roślinnego. Glikozydy mogą być substancjami silnie trującymi, o mocnym działaniu fizjologicznym na ludzi i zwierzęta. Pod wpływem wody i enzymów glikozydy rozszczepiają się na cukry i związki niecukrowe. Są to produkty przemiany materii, kumulujące się w różnych częściach rośliny, w zależności od jej wieku. Największe znaczenie w medycynie mają glikozydy nasercowe, które znajdują się w różnych gatunkach naparstnic, a także w miłku wiosennym i konwalii majowej. Kolejną ważną z punktu widzenia medycyny mają glikozydy antrachinowe, występujące w niektórych gatunkach roślin rdestowych i marzanowatych. Stosowane są przede wszystkim jako składniki środków przeczyszczających. Glikozydy fenolowe to substancje o działaniu dezynfekującym, występują w wielu gatunkach roślin wrzosowatych, zwłaszcza w mącznicy lekarskiej i w pierwiosnku lekarskim. Działanie lecznicze mają także glikozydy gorczyczne. Działają drażniąco na skórę, dezynfekują ją i poprawiają ukrwienie. Wszystkie glikozydy, nawet w niewielkich dawkach są silnymi truciznami.