Biologia

Saponiny Saponiny należą do najsilniejszych trucizn krwi, wszystkie drażnią też błony śluzowe. Pod względem składu chemicznego saponiny są zbliżone do glikozydów. Przy wytrząsaniu z wody zachowują się jak mydło, pieniąc się. Substancje te należą do trucizn krwi, już niewielkie ich ilości powodują rozpuszczanie się otoczki czerwonych krwinek. Wykazują działanie drażniące na błony śluzowe, a saponiny zawarte w czworoliście pospolitym i kąkolu polnym są silnie trujące. W medycynie saponiny znajdują zastosowanie jako leki wykrztuśne, leczą także nieżyty górnych dróg oddechowych. Saponiny często występują wspólnie z glikozydami, tak jak w naparstnicy wełnistej (zawiera tigoninę oprócz glikozydów nasercowych) i naparstnicy purpurowej (w jej skład wchodzi digitonina i gitonina). Saponina znajduje się w większości gatunków pierwiosnki oraz w wielu gatunkach roślin z rodziny goździkowatych. Saponina o nazwie es cyna znajduje się w owocach kasztanowca. Jak większość substancji czynnych działa już w bardzo niewielkich ilościach, a wahania dawek mogą decydować o śmiercionośnym lub terapeutycznym działaniu saponin. Olejki Olejkami nazywamy lotne substancje organiczne pochodzenia roślinnego, mające aromat. Główną częścią składową olejków są terpeny lub związki terpenów. Rośliny magazynują olejki w wyspecjalizowanych komórkach wydzielniczych. Jest to odpadowy produkt przemiany materii. Te komórki posiadają zwłaszcza rośliny bogate w olejki lotne, szczególnie gatunki z rodziny sosnowatych, wargowych, mirtowych i baldaszkowatych. Olejki znajdują szerokie zastosowanie. Mają właściwości dezynfekujące, hamują rozwój drobnoustrojów, między innymi dzięki temu, że zawierają w swoim składzie alkaloidy. Tymianek pospolity produkuje tymol, który ma silne działanie odkażające. Tak samo działają olejki lotne zawarte w czosnku i cebuli. Często olejki lotne stosuje się do zwalczania grzybic oraz pasożytów skórnych. Oczywiście olejki w nadmiernym stężeniu powodują podrażnienia skóry, jednak ich odpowiednie dawki polepszają ukrwienie skóry. Niektóre olejki, np. rumianku pospolitego, krwawnika pospolitego, czy mięty pieprzowej mają działanie przeciwzapalne. Składniki olejków lotnych mają zdolność uśmierzania bólu, wzmacniania mięśnia sercowego, czy wykazują działanie uspokajające.